چهارم هجرى مىنويسد : قومى از سامريان مىگويند كه نابلس همان بيت المقدس است و اين قوم سامرى در هيچ‌جاى نيستند مگر در اين شهر . « 1 » صاحب حدود العالم نيز مىنويسد : نابلس و أريحا دو شهر كند ، خرد و كم نعمت . « 2 » به نوشتهء مقدسى ، نابلس در كوهستانى پرزيتون واقع است ؛ يك بازار سراسرى دارد . جامع آن در ميان بازار و آجر فرش و پاكيزه است ؛ نهرى روان و ساختمانهايى از سنگ و آبراههاى شگفت‌انگيز دارد . او اضافه مىكند كه مردم طبريه و نيمى از مردم نابلس و قدس و بيشتر مردم عمّان شيعه هستند . آب نابلس سخت ( سنگين ) است . « 3 » در قرن ششم هجرى ادريسى مىنويسد : نابلس شهر سامريان است و در آنجا چاه آبى است كه يعقوب ( ع ) آن را حفر كرده است . در اين شهر جاى نشستن مسيح ( ع ) است كه از زنى سامرى تقاضاى آب كرد تا بياشامد و بر آن محل ، اكنون كنيسهء زيبايى ساخته شده است . « 4 » در 583 ق صلاح الدين ايوبى ، حسام الدين عمر بن لاچين را با لشكرى به نابلس فرستاد . او ابتدا سبسطيه و سپس نابلس را تصرف كرد . فرنگان نابلس به قلعهء شهر پناه بردند ؛ صلاح الدين قلعه را محاصره كرد و چون تسليم شدند ، آنان را بر سر اموال و املاك خويش باقى گذاشت . « 5 » به نوشتهء ياقوت ، نابلس ناحيهء وسيعى دارد و ناحيهء بزرگوارى است و در آن كوهى است كه در آن كوه ، قدس ( يا بيت المقدس ) قرار دارد . در بيرون نابلس كوهى است كه مىگويند حضرت آدم ( ع ) در آن سجده كرده است و همان كوهى است كه يهود معتقدند قربانى در آنجا صورت گرفته و قربانى در نزد ايشان اسحاق ، فرزند ديگر ابراهيم ( ع ) ، بوده است . يهود به اين كوه ايمان زيادى دارند و نام آن كريرم است و نام آن در تورات آمده است و سامريان در آنجا نماز مىگزارند . در آنجا چشمهء آبى است كه در زير غارى جارى است و آن را گرامى مىدارند و سامره آن را زيارت مىكنند و به همين لحاظ است كه سامريان در اين شهر فراوانند . « 6 » ابن بطوطه در قرن هشتم هجرى مىنويسد : از رمله به نابلس رفتم . نابلس

--> ( 1 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 61 . ( 2 ) . حدود العالم ؛ ص 174 . ( 3 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 244 - 245 و 259 - 260 . ( 4 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 356 . ( 5 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 468 . ( 6 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 248 و آثار البلاد و اخبار العباد ؛ ج 1 ، ص 363 - 364 .